W niedzielę, 9 listopada 2025 roku, w Janikowie odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę tragicznej pacyfikacji wsi, dokonanej przez niemieckich okupantów 3 listopada 1943 roku. Wydarzenie zgromadziło mieszkańców, przedstawicieli władz samorządowych, organizacji kombatanckich, służb mundurowych, szkół i stowarzyszeń, a także rodziny ofiar.
Uroczystość rozpoczęła się mszą świętą w intencji zamordowanych mieszkańców Janikowa, odprawioną w kościele pw. św. Maksymiliana Kolbe. Następnie uczestnicy przemaszerowali pod pomnik upamiętniający ofiary pacyfikacji, gdzie odbyły się okolicznościowe przemówienia i złożenie kwiatów.
Podczas tzw. Krwawej Środy, 3 listopada 1943 roku, niemieccy żandarmi zamordowali 16 mieszkańców Janikowa. Ich ciała zostały pochowane w prowizorycznych mogiłach, a miejsce kaźni udeptano, by zatrzeć wszelkie ślady zbrodni. Po wojnie mieszkańcy wsi wznieśli w tym miejscu figurę, którą przebudowano w latach 80., a w 2017 roku postawiono nowy pomnik upamiętniający ofiary mordu i 27 Janikowian wywiezionych do obozów koncentracyjnych.
Pod pomnikiem głos zabrał m.in. proboszcz parafii, ksiądz Tomasz Gaik. – Najważniejsza modlitwa była już w kościele, to była Eucharystia za poległych, za mordowanych. To jest też drugie miejsce święte i ważne w naszej parafii. Mówimy, że Bóg był dla nich największą nagrodą. Aby ta ofiara z ich życia była przez niego przyjęta, to była dla nas piękną lekcją miłości Boga, dla innych i ich ojczyzny – powiedział duchowny.
W imieniu starosty powiatu kozienickiego przemawiał wiceprzewodniczący Rady Powiatu Robert Wojcieszek. – Spotykamy się dziś w miejscu szczególnym, które przypomina o tragicznych losach tej ziemi i bohaterstwie jej mieszkańców. To tutaj historia zapisała jedną z najbardziej bolesnych kadr II wojny światowej. […] Dzisiaj, w rocznicę tamtych dramatycznych wydarzeń, gromadzimy się, by oddać im hołd. Mamy obowiązek przekazywać prawdę o przeszłości tym, którzy przyjdą po nas, by w świetle historii potrafili tworzyć lepszą przyszłość. […] W hołdzie bohaterom Janikowa, niech ich pamięć będzie wieczna i niezłomna – mówił Wojcieszek.
Z kolei radny Rady Powiatu Kozienickiego Tomasz Śmietanka zwrócił uwagę na wymiar moralny i społeczny pamięci o ofiarach. – Jak co roku spotykamy się tutaj, by uczcić pamięć tych, którzy odeszli tragicznie. […] Stąd też odpowiedzialność na państwach, a szczególnie na wspólnotach lokalnych, aby budować pomosty porozumienia niezależnie od dzielących nas różnic, bo to może uchronić nas przed konfliktami. […] Bardzo się cieszę, że młode pokolenie pamięta o tym. To wielka lekcja historii, aby dbać w sposób mądry i roztropny o budowanie patriotyzmu, który łączy, a nie dzieli – powiedział Śmietanka.
W imieniu Koła Gospodyń Wiejskich „Paryżanki” przemówiła radna Rady Miejskiej w Kozienicach Bożena Wójcik. – Spotykamy się dziś w 82. rocznicę tragicznych wydarzeń, aby oddać hołd naszym rodakom, którzy zostali brutalnie zamordowani przez okupantów. Ich jedyną winą było to, że byli Polakami. […] Dziś naszym obowiązkiem jest tę pamięć pielęgnować. Nie możemy pozwolić, by imiona naszych pomordowanych sąsiadów, dziadków, przyjaciół zniknęły w mrokach historii. […] Niech to miejsce przypomina nam, że wolność, w której żyjemy, ma swoją cenę. Cześć i chwała bohaterom Janikowa – mówiła Bożena Wójcik.
Wystąpił także sołtys Janikowa, Artur Gac. – Szumiące zagajniki, ciche knieje… Nasz kraj jest usłany takimi miejscami, gdzie spoczywają nasi rodacy. […] Musimy tutaj przychodzić, musimy tutaj być, ale przede wszystkim chcemy. Chcemy wspólnie oddać im hołd. Na chwilę przypomnieć ich działania, ich losy, ich życie i zawsze o nich pamiętać. Cześć i chwała bohaterom – powiedział Gac.
Na zakończenie głos zabrał burmistrz Gminy Kozienice Mariusz Prawda. – Spotykamy się tu od wielu lat jako strażnicy pamięci, ale także budowniczowie przyszłości. Społeczeństwo Janikowa to symbol, most, który łączy tragizm historii i ambitne inicjatywy na przyszłość. […] Chciałbym podziękować wszystkim patriotom Janikowa, tym, którzy zginęli, tym, którzy świadczyli, że są godnymi Polakami, i przede wszystkim Wam, że te inicjatywy, które służą rozwojowi i pokojowi, podnoszą poziom życia naszej wspólnoty. Jeszcze raz dziękuję i życzę wszystkiego dobrego – powiedział burmistrz.
Wspólna modlitwa, refleksja i składanie kwiatów pod pomnikiem zakończyły tegoroczne obchody.
